Numizmatyka - strona Piotra

Poniższy artykuł ukazał się w "Przeglądzie numizmatycznym" nr 2/2003.
Dziękuję jego autorowi za udostępnienie tekstu i zdjęć.

Jest koniec 1998 roku. Do obiegu ma właśnie zostać wprowadzona moneta 2-złotowa ze stopu Golden Nordic z okazji 200-setnej rocznicy urodzin poety Adama Mickiewicza. Moneta taka jednak wówczas praktycznie nie trafiła do rąk kolekcjonerów. Powód? Ewidentny błąd ortograficzny w inskrypcji nad głową naszego Wieszcza: zamiast "200 - LECIE URODZIN" wybito monety z napisem "200 LECIE URODZIN".

Ten brak kreski spowodował że z NBP wycofano cały nakład celem przetopienia i wybicia w mennicy monet monet na nowo - już bez błędu. Stało się to dopiero - o ile się nie mylę - w lutym 1999 roku. Jednakże już na 18 aukcji Warszawskiego Centrum Numizmatycznego pojawiła się w ofercie moneta bez kreski - c. u. 1150 zł. Na kolejnej aukcji w Warszawie znowu oferowano ponownie taką monetę - tym razem osiągnęła cenę 2600 zł. Potem na aukcjach w Polsce nie wystąpiła. Niewykluczone że jest to wynikiem iż oprócz faktu że jest to moneta bardzo rzadka, towarzyszyła jej niezdrowa sensacja. Nie wdając się w szczegóły mogę powiedzieć, że znam przypadek "zaaresztowania" jednej z takich monet przez policję (i mimo upływu praktycznie 4 lat właściciel nie może doprosić się jej zwrotu).

Wysoka cena tej monety, oraz umieszczenie jej w popularnych katalogach monet spowodowały szybkie pojawienie się na rynku monet przerobionych - z monety która powszechnie trafiła do obiegu usuwano kreskę - mniej lub bardziej fachowo - aby "udawała" ten bardzo rzadki wariant. Trudno się temu zjawisku dziwić po podobnych doświadczeniach w monetę 5-złotową z 1978 roku czy 10-złotową z nomen omen... "Mickiewiczem" z 1977 roku.

Jak to się stało że mimo decyzji o przetopieniu nakładu monety z błędem pojawiły się na rynku numizmatycznym? Do końca nie wiadomo. Osobiście słyszałem swego czasu plotkę, że przeciek nastąpił w Gdańskim Oddziale NBP. Plotka jak plotka, ale ma to do siebie że pewnie prawdopodobnie tak się stało - tyle że może "nie w tym kościele dzwonili"...

Mało tego! Od osoby która podobno wie "co w trawie piszczy" dowiedziałem się że w skarbcu NBP pozostawiono jednak aż 500 sztuk monety z błędem! W jakim celu? Pytanie raczej retoryczne.

 Fałszerstwa zabijają numizmatykę, a im większa wiedza o nich, tym mniejsze prawdopodobieństwo uniknięcia strat przy zakupie wątpliwej autentyczności obiektu. No cóż kolekcjonowanie monet ma to do siebie, że za pieniądze płacimy pieniędzmi, ale z drugiej strony nikt nie chce na tym tracić. Postanowiłem się więc dokładniej przyjrzeć obu odmianom tej monety w celu wychwycenia różnic w stemplach - głównie po to oby ułatwić odróżnienie monety oryginalnej od "falsa".

Powszechnie znana wskazówka to różnica w odległości pomiędzy "200" i "LECIE". W monecie bez kreski ta odległość jest mniejsza, w drugiej większa. Sęk w tym że tę różnicę trudno wychwycić gołym okiem i to nawet w powiększeniu. Dlatego szukałem innych POWTARZALNYCH cech pozwalających na łatwe rozróżnienie obu monet.

Eureka! Znalazłem 2 wyraźne cechy pozwalające na łatwe odróżnienie monety "bez kreski" prawdziwej od przerobionej. W celu zweryfikowania mych spostrzeżeń zwróciłem się dodatkowo z anonimową ankietą do użytkowników portalu kiermasz.pl o nadesłanie mi skanów posiadanych przez nich monet bez kreski. Odzew był mizerny - ale spodziewałem się tego - w końcu to bardzo rzadka moneta.

Z przeprowadzonej wówczas kwerendy wynika że monet tych mogło przedostać się do obiegu z górą kilkanaście sztuk - z czego mam w miarę wiarygodne potwierdzenie co do znajdowania się w prywatnych rękach 9 egzemplarzy.
Po otrzymaniu dobrej jakości zdjęć i porównaniu ujawnionych różnic potwierdziły się w pełni moje spostrzeżenia.

Dodatkowe dwie różnice w stemplach monet zwykłej i rzadkiej to:

1. odmienny wygląd monogramu autora projektu - patrz skan porównawczy: po lewej moneta bez kreski - litera E jest kształtna, równa - poziome kreski są równolegle, na drugim skanie widać że monogram jest nieco inny - dolna poprzeczka lekko jest odgięta w dół!!!
2. na monecie bez kreski znak menniczy jest oddalony od szponów orła (skan górny), natomiast na monecie z kreską - znak menniczy jest blisko "kciuka" (skan dolny).

Skoro na wszystkich udostępnionych mi zdjęciach występują te same różnice w wyglądzie monet "bez" i "z kreską" wnioskuję, że różnice te zapewne są powtarzalne.

PS.
Jako uzupełnienie artykułu najnowsze wieści od autora: "Na 2 Aukcji Sklepu Kolekcjonerskiego "HOBBISTA" w Łodzi jaka odbyła się 28.11.2004 roku - pozycja nr 1109 - cena wywoławcza 2000 złotych - cena uzyskana 2800 zł plus 10% opłaty aukcyjnej (czyli 3080 złotych) (...) Według mojej skromnej oceny realna jej wartośc to rząd 4-5 tys. złotych."

7 grudnia 2006 na aukcji Allegro moneta osiągnęła cenę 8 223,23 zł. (dop. PK)
25 stycznia 2007; Allegro; 7 000 zł (dop. PK)

{mos_fb_discuss:2}